start-up project

December 29, 2009

Still in Dutch, but the translation wil follow

Probleemstelling & Opdracht

Het vak mEYEcity biedt de ontwerpopdracht die als volgt luidt: doe een voorstel van een ontwerp van eigen hand met het begrip Vertigo als uitgangspunt.

Het begrip Vertigo is hier een fenomeen afgeleid van de zogenaamde Potemkin architectuur, architectuur die zichzelf voordoet iets te zijn, maar in het echt geen inhoud bevat. Op het begrip wordt verderop dieper ingegaan. Het ontwerpprobleem zit hem dus in het volgende: wat is Vertigo precies, wat zijn de bijbehorende eigenschappen en afhankelijkheden en hoe vertaalt zich dit in een ontwerp? Daarbij kan de Potemkintechniek en de observatie van de effecten van vormgeving/architectuur op de mens als ontwerpinstrumenten gebruikt worden.

Zo moet er dan op de volgende vragen antwoord gegeven worden:

  • wat is Vertigo en zijn afhankelijkheden?
  • Wat is het concept en waar speelt het concept zich af?
  • welke indruk maakt het concept de observator?
  • op welke manier en met welke methodes maakt het concept de gewenste indruk op de observator?

Visie

Vertigo

Het begrip Vertigo zoals bedoeld wordt in deze opdracht is naar mijn idee, op het moment van schrijven, het beste uit te leggen aan de hand van het volgende voorbeeld. Voor de aanvang van de wedstrijd voert het Nieuw-Zeelands rugby team altijd de traditionele Haka dans op om de krachten van de voorouders aan te wenden. Dit kan een imponerend, als niet intimiderend effect hebben op de tegenstander. De spelers van het team zijn nog steeds even sterk, maar door de dans kan de perceptie van de tegenstander verstoord zijn en ziet de deze het team niet meer als vanouds. Het effect van de dans is onlosmakelijk verbonden aan de werkelijkheid. Vertigo is een schijnwerkelijkheid die een blijvend effect heeft op de werkelijkheid en daarom een nieuwe werkelijkheid vormt in samenwerking. Anders dan in het voorbeeld bezit het ontwerp een dergelijke ‘gebeurtenis’ al.

Ontwerp & illusie

het te ervaren effect mag zowel bewust als onbewust ervaren worden. Bijvoorbeeld: een persoon krijgt door zijn omgeving de indruk zich te verkeren in een benauwde situatie, zonder duidelijke aanleiding en besluit hard door te lopen. Op het moment zelf is hij er niet van bewust van hoe zijn omgeving hem heeft beïnvloed. Later kan hij gaan redeneren hoe dat natuurlijk zover is gekomen.

het bewerkstelligde ofwel gewenste effect op de ‘gebruiker’ ook wel de observator, bepaalt hoe het ontwerp eruit ziet. De manier van ontwerpen bevat in de essentie sterke gelijkenissen met de decorbouw, oftewel het Potemkin-effect *, alleen ontstijgt het zogenaamde Vertigo ontwerp dit fenomeen door de schijnvertoning onlosmakelijk te verbinden met de werkelijke constructie. De verschijning is verklaarbaar, maar niet los te zien van het effect van de schijnvertoning. De uiterlijkheden van de gewenste opgeroepen (en bespeelde) emotie moeten worden geanalyseerd en uiteindelijk gebruikt worden voor een vertaling naar een ontwerp. Er moet dus een keuze gemaakt worden in een emotie om een startpunt te maken in dit vertalingsproces, maar andere ideeën worden uiteraard niet uitgesloten.

De gekozen emotie heeft invloed op de uiterlijkheden en eigenschappen van het uiteindelijke ‘product’. Een stap verder kan gegaan worden door deze emotie vervolgens ook de functie van het ontwerp te laten bepalen. Daarbij moet niet vergeten worden dat het uitoefenen van het Vertigo-effect op zichzelf al een functie kan zijn.

De schaal van het ontwerp zal waarschijnlijk zijn op formaat van architectuur. Mijn kijk daarop is dat het gewenste effect groter en imponerender kan zijn op de observator en minder gemakkelijk naast zichzelf is neer te leggen of te relativeren. Het feit dat het ontwerp minder tastbaar is en bevattend (een gebouw versus een kast) maakt de magie rondom het concept des te groter.

* Potemkin: Something that appears elaborate and impressive but in actual fact lacks substance: “the Potemkin village of this country’s borrowed prosperity” (Lewis H. Lapham).

Criteria

De criteria of eigenschappen waar het uiteindelijke concept moet voldoen of antwoorden over moet geven staan genoemd in de opdrachtformulering. Alsnog worden ze hier even herhaald om er bewust van te blijven.

  • locatie/situatie omschrijving,
  • interpretatie: programma, script, schaal, emotionele manipulatie van de observator,
  • techniek: illusie, schaal, vertelling,
  • materialen,
  • visualisatie,
  • modellen,
  • presentatie.

lijst emoties

Het Vertigo effect wordt emotioneel ervaren. De effecten uiten zich in de vorm van verwarring die ontstaat door het zien van de genoemde werkelijkheid, de schijnwerkelijkheid en het onvermogen deze van elkaar te scheiden. Een goede manier om dit verschijnsel op te wekken is het introduceren van een emotie. Het toevoegen van het ervaren van een emotie door het ontwerp heeft naar mijn idee een positief effect om dit effect te stimuleren. Natuurlijk roepen ontwerpen altijd een bepaalde emotie op, nu gaat het er om naar een emotie te ontwerpen om het Vertigo verschijnsel te creëren.

Een lijst van emoties is opgesteld waaruit geselecteerd zal worden, met een tegenpool:

  • blijdschap – verdriet,
  • openheid – geslotenheid,
  • openheid – benauwdheid,
  • vrijheid – paranoïde (big brother),
  • rust – drukte,
  • oud – nieuw,
  • klein – groot
  • veiligheid – gevaar,
  • eenzaamheid – samenhorigheid.

Collages

om een sfeerbeeld te krijgen van een aantal interessante emoties heb ik van openheid, paranoïde en benauwdheid collages gemaakt die ik hier presenteer:

Eigenschappen van de emoties

Een kort lijstje van eigenschappen of kenmerken die het gevoel van de emotie bevatten:

benauwdheid:

  • vast zitten,
  • beklemmend,
  • drukte: massa mensen of ‘objecten’,
  • traagheid, langzame stroming tot stilstand
  • warmte
  • onpersoonlijk: persoonlijke zone/ waarde wordt aan de kant geschoven
  • irritatie
  • hulpeloosheid
  • donker: veel plaatsen ontstaan waar geen licht kan komen
  • smal en hoog
  • visuele beperking.

Openheid:

  • vrijheid,
  • gebrek aan omgeving/invulling,
  • zicht,
  • alleen,
  • transparantie,
  • licht,
  • bewegelijk, vrijheid van beweging,
  • horizon,
  • positief/vrolijk,
  • breed en hoog,
  • wind en koelheid,
  • toegankelijk.

Paranoïde

  • stress,
  • observerende partij,
  • ingrijpende partij,
  • schuldgevoel,
  • goed en kwaad,
  • angst,
  • redenen tot angst: schijnfactoren,
  • achtervolgingswaan,
  • rondkijken en (gemeende) herkenning,
  • vermeend onrecht.
ttp://www.tate.org.uk/modern/exhibitions/unilevermiroslawbalka/explore/
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: